Vluchtelingen | 27 september 2017 | by Marjanne de Haan

0
© European Union 2016 – European Parliament” (Attribution-NonCommercial-NoDerivatives CreativeCommons licenses creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/)

Europa laat alle scrupules varen bij het weren van vluchtelingen

Kans maken op asiel in Europa? Gisteren was de laatste dag dat vluchtelingen die aankomen in Griekenland en Italië nog in aanmerking komen voor zogenaamde relocatie, ofwel overplaatsing naar een ander EU-land. Zet je vandaag voet aan wal aan op Chios, Lesbos of Sicilië, dan heb je pech. Al maakt dat in de praktijk niet veel verschil met de situatie vóór gisteren. In de zomer van 2015 spraken de EU-landen af om onderling bijna 100.000 asielzoekers te verdelen uit de overbelaste grenslanden – nog geen twee keer De Kuip. Vanaf dat moment zijn ze vooral bezig geweest om onder die verplichting uit te komen.

In twee jaar tijd namen EU-landen bijna 30.000 mensen op, maar nog steeds wachten duizenden in erbarmelijke omstandigheden in Griekenland en Italië op opvang elders. Nederland bracht slechts 2500 vluchtelingen over. Niet zo fraai, al doet Nederland het nog aardig in vergelijking met de volstrekte onwil in Oost-Europa. Andere landen zijn zo selectief of langzaam dat er weinig van relocatie terecht is gekomen.

In Griekenland heerst nog altijd chaos. Er zijn te veel mensen voor wie geen directe oplossing is. Zoals de morsige kleuters die ik in juli bij de ingang van Souda zag, een overvol informeel kamp in het centrum van Chios-Stad. Volgens ngo Refugee Law Clinic sliepen op dat moment ook zo’n 100 vluchtelingen op het strand. Er komen nog steeds mensen aan, op alle eilanden de afgelopen weken zo’n 200 per dag. Zij moeten terug naar Turkije, is het idee.
De Griekse Raad van State oordeelde vorige week dat Turkije een veilig land is voor vluchtelingen, ondanks onderzoek van onder andere de VN en Amnesty waaruit blijkt dat Turkije vluchtelingen niet voldoende kan beschermen en ze risico lopen naar hun land van herkomst te worden teruggestuurd.

De uitspraak komt op een opvallend goed moment, nu er immers geen solidariteitsregeling meer is met het overbelaste Griekenland en Italië – hoe slecht die ook werkte.

De drijvende kracht achter de EU-Turkijedeal, Gerald Knaus was in juli ook op Chios. Hoewel hij erkent dat de implementatie van de Turkijedeal rammelt, staat hij nog steeds achter de afspraken met Turkije en Griekenland. Sterker nog, volgens Knaus hebben we, om de eenheid van de EU te redden, snel nog meer deals nodig. Een grootschalige terugnameovereenkomst tussen Italië en Nigeria, waar de meeste migranten vandaan komen, moet bijvoorbeeld de druk van de ketel halen. Het is een cynische constatering: de oplossing voor de Europese politieke crisis wordt gezocht in kwetsbare mensen terugsturen in ruil voor geld. Hoezo waardengemeenschap.

Voor politici klinkt zo’n externe ‘oplossing’ natuurlijk wel aantrekkelijk. Onlangs lekte uit dat ook ons aanstaande kabinet voor is. Maar wat zijn de implicaties van zulk crisismanagement? Knaus’ voorstel gaat voorbij aan de risico’s voor veiligheid en stabiliteit die kleven aan samenwerking met twijfelachtige regimes. Regimes die vaak zelf vluchtelingen produceren of belang hebben bij de smokkelindustrie. Neem het chaotische Libië, waar we niet eens toegang hebben en dus geen idee van wat er met onze steun gebeurt om migratie ‘te reguleren’. Zoals de naar verluidt met Italiaans geld omgekochte Libische milities die voorlopig een stop op de zeeroute lijken te hebben gezet, waarschijnlijk door migranten vast te houden in inmiddels beruchte, mensonterende detentiecentra.

Grenzen stellen en handhaven, daar ontkomen we niet aan om grip te krijgen op migratie. Dat mag echter nooit betekenen dat we de mensenrechten opzij schuiven zoals bij het terugsturen van vluchtelingen naar een voor hen onveilig land of bij het aangaan van deals met regimes waarvan we weten dat die de mensenrechten van hun eigen burgers al schenden, laat staan zich bekommeren om die van vluchtelingen. Als Europa intern de zaken niet op orde krijgt, is de afhankelijkheid van landen waar vluchtelingen en migranten doorheen reizen bovendien riskant.

Voor een realistisch en toekomstgericht migratiebeleid moet Europa daarom verantwoordelijkheid nemen en water bij de wijn doen. Om te beginnen door asielzoekers op Europese bodem snel een rechtvaardig perspectief te bieden, en daarnaast door de mogelijkheden voor legale toegang voor asielzoekers en arbeidsmigranten te vergroten. Door zelf het heft in handen te nemen en de deur op een kier te houden, is Europa minder kwetsbaar voor migratiedruk. Zo ontstaat ruimte voor constructieve samenwerking met landen om de oorzaken van gedwongen migratie te bestrijden. Dat verstrekt ook de geloofwaardigheid van Europa als ze eisen stelt om de mensenrechtensituatie te verbeteren. Het goede voorbeeld geven dus. De mislukte relocatie belooft echter weinig goeds.

Tags: ,



About the Author



Comments are closed.

Back to Top ↑

PAX